Met de verhuizing (lees: ‘Zijn de bomen nog kaal op ’t Voorhout’) van het Smidswater naar het Lange Voorhout vestigt Schinkelshoek & Verhoog zich in een pand met een bijzondere geschiedenis. Op nummer 52, pal naast hotel Des Indes, strijkt S&V neer in het voormalige hoofdkantoor van de Nederlandse Generale Staf sectie III (GS III): de eerste Nederlandse militaire inlichtingendienst.
GS III werd opgericht op 25 juni 1914. Nadat de dienst in eerste instantie was ondergebracht bij het hoofdkwartier van de Generale Staf aan de andere kant van het Voorhout, op nummer 7, kreeg deze later een eigen plek in het 19e-eeuwse pand op nummer 52, tegenwoordig een Rijksmonument.
Het eerste hoofd van de militaire inlichtingendienst GS III was Luitenant Hendrik Anton Cornelis Fabius. De dienst hield zich bezig met het verzamelen van militaire inlichtingen uit andere Europese landen en deed ook aan contraspionage. De Eerste Wereldoorlog maakte dat de dienst snel groeide. Bij de oprichting was Fabius nog de enige medewerker, in 1918 bestond de dienst uit 24 mensen.
Na de Eerste Wereldoorlog ging GS III zich meer bezighouden met binnenlandse aangelegenheden. De dienst werd opgesplitst in GS IIIA en GS IIIB. Die laatste tak werd ondergebracht bij Binnenlandse Zaken en werd de Centrale Inlichtigendienst. In Rusland had inmiddels de revolutie plaatsgevonden en dat leidde elders in Europa tot angst voor soortgelijke ontwikkelingen. Daarom hield GS IIIB de socialistische leider Pieter Jelles Troelstra scherp in de gaten. Drie medewerkers volgden zijn activiteiten 24 uur per dag. De revolutionaire angst bleek uiteindelijk ongegrond.
Na de Nederlandse capitulatie in de Tweede Wereldoorlog kwam het werk van GS III aan het Voorhout ten einde. Het werd (deels) voortgezet door de Centrale Inlichtingendienst in Londen. Pal naast Lange Voorhout 52, in hotel Des Indes, werd in mei 1945 het Bureau Nationale Veiligheid opgericht – de voorloper van de huidige AIVD.
Jelle Baartmans
Bronnen: Wikipedia | Traces of War | Historiek | Trouw | Clingendael | Vliegveld Ockenburg | Gemeente Den Haag
Nieuwsarchief
‘De burger is nog te vaak de dupe als er iets misgaat’
Wanneer er in de digitale dienstverlening door de overheid iets misgaat, is de burger daarvan te vaak de dupe. De overheid zou meer verantwoordelijkheid moeten ...
Strategische autonomie: de Balkan als het nieuwe China?
Deze week berichtte de Financial Times dat computerfabrikant Dell vanaf volgend jaar wil stoppen met het gebruik van chips uit China. Naar verluidt heeft het ...
Overdaad aan splinters fnuikend voor aanzien parlement
Rond de jaarwisseling is weer de discussie opgelaaid over de wenselijkheid een kiesdrempel in te voeren bij de komende Tweede Kamerverkiezingen, in 2025. Aanleiding is ...
Leermeesters: Lees eerst de wet goed
Van 1969 tot 2019 heb ik in allerlei banen, meest van juridische aard, gewerkt. Goede en minder goede bazen en collega’s. Eén bepaalde leermeester springt ...
S&V verwelkomt Famke Roes en Anna Verhoog
Schinkelshoek & Verhoog versterkt zich opnieuw met jong talent. Wij zijn verheugd Famke Roes (2000) en Anna Verhoog (1998) te verwelkomen aan boord van ons ...
S&V wenst u fijne feestdagen
Beste lezer, In onze Kerstboodschap van vorig jaar openden we met een citaat van Desiderius Erasmus: “Afstand scheidt slechts de lichamen, niet de geesten”. Het ...
Leermeesters: Drie vingers wijzen naar jezelf
Anton Dreesmann wees met een priemende wijsvinger naar me. Hij was topman van Vendex en ik, tegen de dertig, zijn assistent. ‘Meneer Janssen, u wordt ...
Mediators: wijzen in een gepolariseerde samenleving
‘Ik durf de stelling aan dat mediators wijzen zijn in een ontzuilde, gepolariseerde samenleving, waarin mensen soms evenzeer de weg kwijt zijn naar elkaar.’ Het is Judith Simon-Emaus, directeur-bestuurder van Mediatorsfederatie Nederland (MfN), die deze stelling betrekt.
Jokkebrok
Een van de beste berichten van 2022 was wat mij betreft het nieuws dat complotdenker Alex Jones door een jury in de Amerikaanse staat Connecticut ...