Met de verhuizing (lees: ‘Zijn de bomen nog kaal op ’t Voorhout’) van het Smidswater naar het Lange Voorhout vestigt Schinkelshoek & Verhoog zich in een pand met een bijzondere geschiedenis. Op nummer 52, pal naast hotel Des Indes, strijkt S&V neer in het voormalige hoofdkantoor van de Nederlandse Generale Staf sectie III (GS III): de eerste Nederlandse militaire inlichtingendienst.
GS III werd opgericht op 25 juni 1914. Nadat de dienst in eerste instantie was ondergebracht bij het hoofdkwartier van de Generale Staf aan de andere kant van het Voorhout, op nummer 7, kreeg deze later een eigen plek in het 19e-eeuwse pand op nummer 52, tegenwoordig een Rijksmonument.
Het eerste hoofd van de militaire inlichtingendienst GS III was Luitenant Hendrik Anton Cornelis Fabius. De dienst hield zich bezig met het verzamelen van militaire inlichtingen uit andere Europese landen en deed ook aan contraspionage. De Eerste Wereldoorlog maakte dat de dienst snel groeide. Bij de oprichting was Fabius nog de enige medewerker, in 1918 bestond de dienst uit 24 mensen.
Na de Eerste Wereldoorlog ging GS III zich meer bezighouden met binnenlandse aangelegenheden. De dienst werd opgesplitst in GS IIIA en GS IIIB. Die laatste tak werd ondergebracht bij Binnenlandse Zaken en werd de Centrale Inlichtigendienst. In Rusland had inmiddels de revolutie plaatsgevonden en dat leidde elders in Europa tot angst voor soortgelijke ontwikkelingen. Daarom hield GS IIIB de socialistische leider Pieter Jelles Troelstra scherp in de gaten. Drie medewerkers volgden zijn activiteiten 24 uur per dag. De revolutionaire angst bleek uiteindelijk ongegrond.
Na de Nederlandse capitulatie in de Tweede Wereldoorlog kwam het werk van GS III aan het Voorhout ten einde. Het werd (deels) voortgezet door de Centrale Inlichtingendienst in Londen. Pal naast Lange Voorhout 52, in hotel Des Indes, werd in mei 1945 het Bureau Nationale Veiligheid opgericht – de voorloper van de huidige AIVD.
Jelle Baartmans
Bronnen: Wikipedia | Traces of War | Historiek | Trouw | Clingendael | Vliegveld Ockenburg | Gemeente Den Haag
Nieuwsarchief
Spannend experiment in ongewisse tijden
De achttien oliemannetjes en -vrouwtjes stralen het uit op het bordes van de koning. Hier staat een club die in vergelijking met het vorige ...
Gaat het maatschappelijk middenveld aan de slag met Jetten?
Onder het daadkrachtig motto “Aan de slag’ wil het minderheidskabinet Nederland op veel terreinen weer van het slot halen. Hoe kijkt het daarbij naar ...
Kabinet-Jetten wil van Europa een machtsblok maken – kan dat?
Met het aantreden van het minderheidskabinet onder leiding van Rob Jetten gaat op heel veel vlakken een nieuwe wind waaien. Dat geldt niet in ...
Bouw juist nu aan de toekomst van Den Haag als stad van vrede en recht
De presentatie onlangs in Davos van de Raad voor Vrede door de Amerikaanse president Donald J. Trump is een wake-up call voor Den Haag ...
Emile Roemer: Af- en aanhaken
De Nederlandse parlementaire democratie piept en kraakt. Het stelsel sluit op papier als een bus, maar wordt in de praktijk langzaam uitgehold. We zijn ...
Je bent zelf een kunstwerk
Afgelopen jaar deed ik als associé van Saam & Verhoog veel redactiewerk voor onder meer de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Zowel visies op betere ...
Erik Gerritsen over zijn leermeesters Joop en Job
Ik herinner het me nog goed. Het moment dat ik mijn oude leidinggevende Joop Pot tegenkwam in het trappenhuis van het Ministerie van Financiën ...
Femicide en het strafrecht
Het strafrecht is het ongelukkigste deel van het recht. Want het heeft tot dusver niet geweten waarom het recht is, en vergeefs gepoogd te ...
Kerstgroet: Niets zonder passie
Na twee Kamerverkiezingen op een rij was er bij de een sprake van grote blijdschap en bij de ander van ontgoocheling. Politici wierpen zich ...