Trends: denk dan aan de Oliecrisis van 1973

Terwijl de eerder aangekondigde slag om het midden plaatsvindt, dient de slag om de flanken zich alweer aan: ook trends zijn tijdelijk. Maar in de tussentijd gebeurt er wel wat.

Kees Verhoog

De linkse lente van 1968 leidde pas in 1973 tot het progressieve kabinet-Den Uyl. De tragiek volgens velen: het momentum was al vervlogen. De Oliecrisis in datzelfde jaar zette internationaal de neoliberale trend. Van het spreiden van kennis, macht en inkomen kwam weinig terecht…

Ruim twee jaar nadat verkenner Kajsa Ollongren in haar papieren liet kijken, kondigde Pieter Omtzigt vorige maand de oprichting van een eigen politieke partij aan. Zijn thema’s: beter bestuur en bestaanszekerheid. In de meeste peilingen leidde hij direct de grootste partij.

Daarna bombardeerden ook zijn belangrijkste uitdagers VVD en GroenLinks-PvdA bestaanszekerheid tot hèt thema van deze verkiezingen. Dat de VVD het kabinet eerder had laten vallen op asiel en Frans Timmermans in Brussel net een Natuurherstelwet door het parlement had geloodst, leek alweer verleden tijd.

Meest opvallende moment tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, was misschien wel de sneer van Geert Wilders aan het adres van Thierry Baudet. Met zijn vraagtekens bij de maanlanding, was Baudet zelf al een eind op weg naar de maan, zo grapte Wilders. De hele Kamer lag in een deuk.

De meeste media zagen hierin Wilders’ grijze haren terug. Hij staat op het punt om het stokje van nestor Kees van der Staaij over te nemen. Hij flirt met VVD-leider Dilan Yeşilgöz. Matigt zijn programma. Geeft aan heel graag te willen regeren. Conclusie: zelfs Wilders schuift op naar het midden.

Stop de tijd.

In de laatste peilingen zien we Wilders langzaam opkrabbelen. Hij sloop al langs BBB en staat in sommige peilingen vlak achter de koplopers. Nadat hij de samenwerking verbrak met VVD en CDA in 2012 ontstond er electorale ruimte. Ooit sprong Baudet erin. Daarna BBB. Misschien verovert Wilders die kiezers nu terug?

Zogezien fungeerde Baudet voor Wilders slechts als een boksbal. Een bliksemafleider. Stap 1 in een uitgekiemde strategie. Stap 2 zou kunnen zijn kiezers van BBB, JA21 en misschien ook Pieter Omtzigt, overtuigen dat ze voor een rechtser beleid beter bij hem kunnen zijn. Wie heeft het dan nog over de ruk naar het midden?

In een glazen bol zie ik SP’ers na de formatie tomatensoep uitdelen in de wijken en buurten waar de PvdA ooit met rozen langs de deuren ging. Een uit de slangenkuil bevrijdde Esther Ouwehand staat naast de snackbar boven de A12 en spreekt door de megafoon. En Baudet: die is na een kop koffie met André Kuipers toch overtuigd van de maanlanding.

Maar het zou ook kunnen dat ik net een stuk ruimtepuin op mijn hoofd heb gekregen.

Als iemand over trends begint, denk dan aan de Oliecrisis van 1973. Ook trends zijn tijdelijk. Maar in de tussentijd gebeurt er wel wat. Events, dear boy, events…

Kees Verhoog, september 2023